Pitanje:
Šta zapravo znači “kriminalizacija klevete”? Šta podrazumijeva krivično djelo klevete?
Odgovor:
U Bosni i Hercegovini je kleveta i zaštita od klevete dvije decenije bila regulisana samo putem građanskog prava. Međutim, nedavnim Izmjenama i dopunama Krivičnog zakonika Republike Srpske [1] kleveta je ponovo uvedena u Krivični zakonik Republike Srpske kao krivično djelo. Kako je to članom 208a. ovog zakona propisano, krivično djelo klevete čini onaj koji "o drugom licu iznosi ili pronosi nešto neistinito, znajući da je riječ o neistini, identifikujući to lice trećim licima na jasan način, i na taj način pričini štetu ugledu i časti tog lica".
Iz naprijed navedene odredbe je vidljivo da elementi bića krivičnog djela klevete moraju biti ostvareni kumulativno, kako slijedi: 1) da neko o drugom licu nešto iznosi i/ili pronosi, 2) da su ti navodi koji se iznose i/ili pronose neistiniti (lažni), 3) da se osoba koje se navodi/tvrdnje tiču može jasno identifikovati trećim licima i 4) nanošenje štete ugledu i časti tog lica kao posljedica naprijed navedenih radnji.
Iznošenje obuhvata prvo autorsko saopštavanje određenih navoda i tvrdnji. Pronošenje predstavlja svako slijedeće nekritičko izražavanje, navođenje, odnosno umnožavanje ovih iznesenih navoda. Navodi koji su izneseni ili proneseni moraju biti neistiniti tj. netačni, što u principu znači da ti navodi ne odgovaraju činjenicama te da je lice koje navode iznosi ili pronosi bilo svjesno da je riječ o neistini. Identifikacija lica trećim licima podrazumijeva da se lice o kojem su izneseni i/ili proneseni određeni navodi ili tvrdnje može neposredno (navođenjem imena i prezimena ili nadimka) i posredno identificirati (putem asocijacije, navođenjem podataka koji su specifični ili se odnose na to lice). Na kraju, ukoliko su ostvareni svi pobrojani elementi bića krivičnog djela klevete, isti su morali dovesti do štete ugledu ili časti lica o kome je iznošeno i/ili pronošeno nešto neistinito.
Iz naprijed izloženog se izvodi zaključak da neće postojati krivično djelo klevete ukoliko jedan od pobrojanih uslova/elemenata bića ovog krivičnog djela nedostaje.
[1] („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 73/23)
Šta zapravo znači “kriminalizacija klevete”? Šta podrazumijeva krivično djelo klevete?
Odgovor:
U Bosni i Hercegovini je kleveta i zaštita od klevete dvije decenije bila regulisana samo putem građanskog prava. Međutim, nedavnim Izmjenama i dopunama Krivičnog zakonika Republike Srpske [1] kleveta je ponovo uvedena u Krivični zakonik Republike Srpske kao krivično djelo. Kako je to članom 208a. ovog zakona propisano, krivično djelo klevete čini onaj koji "o drugom licu iznosi ili pronosi nešto neistinito, znajući da je riječ o neistini, identifikujući to lice trećim licima na jasan način, i na taj način pričini štetu ugledu i časti tog lica".
Iz naprijed navedene odredbe je vidljivo da elementi bića krivičnog djela klevete moraju biti ostvareni kumulativno, kako slijedi: 1) da neko o drugom licu nešto iznosi i/ili pronosi, 2) da su ti navodi koji se iznose i/ili pronose neistiniti (lažni), 3) da se osoba koje se navodi/tvrdnje tiču može jasno identifikovati trećim licima i 4) nanošenje štete ugledu i časti tog lica kao posljedica naprijed navedenih radnji.
Iznošenje obuhvata prvo autorsko saopštavanje određenih navoda i tvrdnji. Pronošenje predstavlja svako slijedeće nekritičko izražavanje, navođenje, odnosno umnožavanje ovih iznesenih navoda. Navodi koji su izneseni ili proneseni moraju biti neistiniti tj. netačni, što u principu znači da ti navodi ne odgovaraju činjenicama te da je lice koje navode iznosi ili pronosi bilo svjesno da je riječ o neistini. Identifikacija lica trećim licima podrazumijeva da se lice o kojem su izneseni i/ili proneseni određeni navodi ili tvrdnje može neposredno (navođenjem imena i prezimena ili nadimka) i posredno identificirati (putem asocijacije, navođenjem podataka koji su specifični ili se odnose na to lice). Na kraju, ukoliko su ostvareni svi pobrojani elementi bića krivičnog djela klevete, isti su morali dovesti do štete ugledu ili časti lica o kome je iznošeno i/ili pronošeno nešto neistinito.
Iz naprijed izloženog se izvodi zaključak da neće postojati krivično djelo klevete ukoliko jedan od pobrojanih uslova/elemenata bića ovog krivičnog djela nedostaje.
[1] („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 73/23)
